Luboń Wielki przez Polanę Surówki niebieskim szlakiem

Data wycieczki: 21.04.2025
Dystans: 7,2 km
Czas: ~2,30h w jedną stronę
Trasa: Łatwa, bez trudności technicznych, lekko strome podejście pod samym szczytem
Start: GPS: 49.656968, 19.901781, Parking w miejscowości Naprawa, Pod Barem SPONTUS (nieczynny) przy starej Zakopiance. Parking jest bezpłatny
Szlak: Szlak niebieski
Atrakcje na szlaku: Polana Surówki, Droga Krzyżowa, Panorama Tatr, Dom Rodziny Gacków, Schronisko na Luboniu Wielkim
Pieczątka: W schronisku.
Wózek: Tak ale z dużymi pompowanymi kołami, trasa jest długa więc dobrze mieć też nosidło

TRASA NA LUBOŃ WIELKI PRZEZ POLANĘ SURÓWKI Pobierz

Trasa: Mały Luboń, rozejście szlaków – Schronisko PTTK na Luboniu Wielkim | mapa-turystyczna.pl

SZLAK Z MIEJSCOWOŚCI NAPRAWA NA LUBOŃ WIELKI PRZEZ UROKLIWĄ POLANĘ SURÓWKI Z OBSZERNĄ PANORAMĄ TATR.

Będąc częstymi gośćmi schroniska na Maciejowej patrzyliśmy w stronę grzbietu Lubonia Wielkiego, nasz wzrok zawsze przykuwał czerwony dach domu (dom rodziny Gacków) na Polanie Surówki. Postanowiliśmy się tam w końcu wybrać i sprawdzić co to za dom 😉 Na Luboń Wielki prowadzi aż 5 różnych szlaków w tym słynna Perć Borkowskiego, oferując trasy o różnym stopniu trudności. Wybraliśmy niebieski szlak z miejscowości Naprawa przez Luboń Mały i przepiękną polanę Surówki i jej bogatą historie. To najdłuższy szlak, długi ale łagodny z pięknymi widokami.

Atrakcje w okolicy:

Park rozrywki dla dzieci RABKOLAND https://www.rabkoland.pl/
Tężnia Solankowa i Pijalnia Wód Mineralnych https://gmina.rabka.pl/informator_turystyczny/Teznia_Solankowa
Skansen Taboru Kolejowego w Chabówce http://skansenchabowka.pl/
Muzeum im. Władysława Orkana https://muzeum-orkana.pl/
Zielony szlak na Szczebel z Przełęczy Glisne

Inne szlaki na Luboń Wielki:

Zielonym szlakiem z Rabka-Zdrój, Śmietanowa (GPS: 49.624393, 19.976452)
Niebieskim szlakiem z Rabka-Zdrój, Zaryte (GPS: 49.629140, 19.992993)
Żółtym szlakiem z Rabka-Zdrój, Zaryte (GPS: 49.629381, 19.994804)
Czerwonym szlakiem z Przełęczy Glisne (GPS: 49.666261, 20.007045)

Naszą wędrówkę zaczynamy w miejscowości Naprawa na parkingu przy nieczynnym już barze „Spontus” przy starej Zakopiance, biegnie tam niebieski szlak. Nad parkingiem znajduje się kapliczka do której można dotrzeć po schodkach, (odbijając na górze w prawo można skrótem dotrzeć do niebieskiego szlaku, jest tam dość stromo i trzeba przejść pod barierką). Lepiej zejść w dół kierując się w stronę Zakopianki skręcić w lewo za kapliczką i kawałek stromo do góry.

Parking przy starej Zakopiance — Parking przy „starej Zakopiance”

Idziemy asfaltowa drogą do miejsca (GPS: 49.656340, 19.902637) gdzie szlak niebieski na chwilę spotyka się ze szlakiem czarnym. Po prawej stronie mijamy kapliczkę (GPS: 49.656115, 19.902495). Po około 10 minutach docieramy na szczyt Mały Luboń (686 m), a raczej jest to rozejście szlaków. Teraz będziemy podążać niebieskim szlakiem aż do szczytu Luboń Mały (869 m)

Widok na tary — Widok z niebieskiego szlaku w stronę Tatr

Czarny i niebieski szlak na Luboń Wielki — Widok z niebieskiego szlaku w stronę Tatr

Na rozwidleniu szlaków skręcamy w prawu i tutaj zaczyna się szutrowa droga cały czas niebieskim szlakiem. Po drodze mijamy liczne domki letniskowe. Przyroda budzi się do życia witając nad po drodze, zawilcami, kwitnącą borówką brusznicą, piestrzenicą kasztanowatą i kwitnącymi drzewami.

borówka brusznica — piestrzenica kasztanowata

Po około 1h docieramy na szczyt Luboń Mały (869 m) dochodzi tutaj znakowana ścieżka w kolorze czerwonym z Krzeczowa do Tenczyna Górnego. Idziemy dalej grzbietem w stronę Polany Surówki na którą docieramy w około 30 minut.

Polana Surówki – znajduje się na długim, zachodnim grzbiecie Lubonia Wielkiego, na południowych, opadających do Kotliny Rabczańskiej zboczach. Są na niej dwie części miejscowości należące do Rabki-Zdroju: Krzysie i Surówki. Na polanie jest miejsce na ognisko z ławkami i stołem oraz pięknym widokiem na Kotlinę Rabczańską, pasmo Gorców i Pasmo Orawsko-Podhalańskie. Ponad nimi wznoszą się Tatry – z polany widać cały ich grzbiet. We wschodnim kierunku widoczny szczyt Lubonia Wielkiego z charakterystyczną wieżą przekaźników. Widoki w kierunku północnym natomiast całkowicie przesłania las. Zostajemy tu na dłużej, zanurzając się w atmosferę i historię tego niezwykłego miejsca. Na polanie znajduje się droga krzyżowa, wszystkie stacje są drewnianymi kapliczkami w każdej znajduje się drewniana płaskorzeźba, wyglądają jak przeniesione z innej epoki. W połowie tej drogi znajduje się Dom Rodziny Gacków a na końcu Krzyż i „Kaplica św. Stanisława B.M. i Bł. Czesława (w piwnicy „na miedzy”) poświęcona przez księdza kardynała Stanisława DZIWISZA w dniu 26 lipca 2009 r. W tym dniu była także Msza Święta na Luboniu Wielkim, w trakcie tej uroczystej Msza Święta poświęcona została Kaplicy Matki Bożej Lubońskiej.¹ Na Polanie znajduje się kilka domów w tym jeden chyba jest zamieszkały.

Dzięki uprzejmości księdza proboszcza Bogusława Nagel z parafii Skomielna Biała oraz parafianina który z wielkim zaangażowaniem przygotował materiały, otrzymałam w dniu 06.01.2026 r. informacje dotyczące powstania drogi krzyżowej na Polanie Surówki, których nie mogłam nigdzie wcześniej odnaleźć. Zatem z radością je Wam przekazuje:

Stacje Drogi Krzyżowej na Polanie (Surówki) powstały w 2010 roku. 14 rzeźbionych stacji, ufundowanych zostało przez ks. Czesława GACKA – proboszcza z Trzebuni. Stacje Drogi Krzyżowej poświęcił w dniu 13 września 2010 roku ks. biskup Kazimierz GÓRNY – pochodzący z Lubnia – wówczas biskup Diecezji Rzeszowskiej. Stacje Drogi Krzyżowej na Polanie odnowione zostały w 2025 roku staraniem rodzin HANDZEL i SURÓWKA, prace przy „osadzeniu” słupów z zamontowanymi stacjami wykonywali także potomkowie mieszkańców Polany (z rodzin GACEK i SURÓWKA). Odnowione Stacje Drogi Krzyżowej na Polanie poświęcone zostały przez księży z parafii Skomielna Biała w trakcie Mszy Świętej na Polanie w dniu 7 września 2025 roku.

W tym pięknym miejscu swoje powołanie otrzymali księża z rodziny Wiktorii i Walentego GACEK:
– ks. Stanisław GACEK (6 czerwca 1936 r. – +2 lipca 2001r.), święcenia kapłańskie w dniu 29 czerwca 1960 roku z rąk księdza kardynała Karola WOJTYŁY. W tym samym dniu na Wawelu wyświęcony został także ks. Kazimierz GÓRNY (1937 r.) z Lubnia k. Myślenic – przyszły biskup pomocniczy Archidiecezji Krakowskiej, następnie Diecezji Rzeszowskiej. Ksiądz Stanisław GACEK był duszpasterzem w: Niedźwiedziu, Łękawicy, Mucharzu, Kasinie Wielkiej, od 1971 roku był proboszczem w parafii w Nowem Bystrem k. Nowego Targu. Ks. Stanisław GACEK jest pochowany Nowe Bystre.
-ks. Czesław GACEK (*10 maja 1940r. – +17 listopada 2010 r.), święcenia kapłańskie w dniu 3 kwietnia 1966 roku z rąk księdza kardynała Karola WOJTYŁY. Ksiądz Czesław GACEK był duszpasterzem w Skawinkach, Łazanach, Pleszowie, od 1990 roku był proboszczem w parafii w Trzebuni k. Myślenic. Ksiądz Czesław GACEK jest pochowany w Skomielnej Białej.²

Ognisko z widokiem na Tatry — Dom rodziny Gacków

Historia tego pięknego miejsca skłoniła nas do poszukiwań jak kiedyś wyglądało tu życie mieszkańców, zgromadziliśmy sporo materiałów zachęcamy do lektury odnośników.

Sebastian Gacek z Marią Gacek którą trzymał do chrztu

Powyższe archiwalne zdjęcia pochodzą ze strony https://skomielna.info/2018/07/26/komunistyczne-represje-wobec-mieszkancow-polany-surowki-w-swietle-dokumentow-ub-i-wsr-w-krakowie/

Szukając śladów dawnego osadnictwa, sięgnęliśmy do najstarszych dostępnych map. Już na arkuszu z 1855 roku³ widać pierwsze oznaczenia ludzkiej obecności na polanie, a kolejna mapa z 1879 roku potwierdza istnienie kilku niewielkich budowli, które musiały tworzyć zaczątek późniejszej zabudowy⁴

Na starych mapach z XVIII wieku Polana Surówki jest oznaczona razem z całym grzbietem aż do szczytu Lubonia Wielkiego jako Lubien. Widać również ślady osadnictwa na Poalnie Surówki lub Krzysie. Cały grzbiet nie jest zalesiony, widać też liczne polanki.⁵

Polana Surówki była świadkiem misternej akcji ówczesnego komunistycznego aparatu represji UB. Urząd Bezpieczeństwa opracował operacje rozbicia „Wiarusów” wprowadzając w struktury oddziału agenta – byłego partyzanta AK, zdobył on zaufanie żołnierzy który ich później wydał. Historia oddziału Partyzanckiego „Wiarusy” została opisana w broszurze Instytutu Pamięci Narodowej:
https://ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do-pobrania/ksiazki/100194,Wiarusy-Broszura-edukacyjna-PDF.html⁶

O Komunistycznych represjach wobec mieszkańców Polany Surówki zachęcam do lektury:⁷
https://skomielna.info/2018/07/26/komunistyczne-represje-wobec-mieszkancow-polany-surowki-w-swietle-dokumentow-ub-i-wsr-w-krakowie/

Swoje powołanie w tym jakże pięknym miejscu otrzymała siostra Maria Gacek (2 stycznia 1943 r. -+7 lipca 2018 r.) do Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Św. Wincentego A’Paulo. Śluby zakonne złożyła w 1959 roku. Szarytka – pracowała w w Zebrzydowicach, w Krakowie. Pochowana w Krakowie. Z tej okazji w 50 rocznicę jej powołania rodzinnym domu została umieszczona tablica pamiątkowa. Warto zatrzymać się tutaj dłużej chłonąć atmosferę tego miejsca, przejść się drogą krzyżową, zajrzeć w okna starych domów, popatrzeć na Tatry. To miejsce skłania do zadumy i refleksji.

Czas wyruszyć dalej w stronę Lubonia Wielkiego, ciężko opuścić to miejsce w którym czas się zatrzymał. Podążamy dalej niebieskim szlakiem grzbietowym do miejsca katastrofy czechosłowackiego śmigłowca MI-2, dnia 26 sierpnia 1985 r. (GPS: 49.660613, 19.959697) który wykonywał lot na przegląd techniczny w zakładach PZL w Świdniku. Z powodu trudnych warunków pogodowych (panowała gęsta mgła) pilot zawrócił do Czechosłowacji. Przyczyną tragedii był zbyt niski pułap lotu – śmigłowiec rozbił się na zalesionym stoku, tuż poniżej grzbietu Lubonia Małego. Dwuosobowa załoga poniosła śmierć. Tragedię upamiętnia krzyż wykonany z wałków rozrządu silnika GTD-350⁸

Szlak niebieski w stronę Lubonia Wielkiego

Od miejsca katastrofy śmigłowca do schroniska na Luboniu Wielkim mamy około godziny czasu. Nadal idziemy niebieskim grzbietowym szlakiem, po drodze w niektórych miejscach między drzewami odsłaniają się panoramy Beskidu Wyspowego.

Strome ale krótkie podejście na Luboń Wielki

Luboń Wielki (1022 m) – (jego nazwa ludowa to Biernatka) jest bardzo charakterystycznym szczytem Beskidu Wyspowego ze względu na znajdującą się na nim wieże antenową. Stacja przekaźnikowa została wybudowana w 1961 roku aby umożliwić transmisję telewizyjne z mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym które odbyły się rok później w Zakopanem. Na szczycie znajduje się również jedyne schronisko w Beskidzie Wyspowym. Historia schroniska sięga lat 20 – stych, XX wieku kiedy to oddział PTT (Polskie Towarzystwo Tatrzańskie) wystąpił z inicjatywą jego budowy. Znaczącą rolę w realizacji tego przedsięwzięcia odegrał ksiądz Jan Surowik z Rabki, który ofiarował należący do plebanii grunt, pokrył koszty zwózki materiału i zbierał fundusze wśród właścicieli rabczański pensjonatów. Budowę wg. projektu prof. S. Borkowskiego (późniejszego długoletniego gospodarza schroniska) rozpoczęto w 1930 r. a ukończono w rok później. W uroczystym otwarciu schroniska, którego dokonał sam Mieczysław Orłowicz uczestniczyło około 3 tyś górali i góralek z okolicznych wsi. W czasie okupacji schronisko jako jedno z nielicznych w Beskidach uniknęło spalenia w czasie prowadzonej na przełomie 1944-45 przez Niemców akcji likwidacji obiektów górskich. Udało się to dzięki ówczesnej gospodyni Karolinie Kaleciakowej, która z niemowlęciem na ręku i… butelką wódki dla komendanta nie dopuściła do wykonania wyroku na schronisku. Niemcy zabrali zapasy żywności ze schroniska ale w odwecie doszczętnie spalili domy na Polanie Surówki i na polanach w kierunku Lubonia Małego. Po wojnie w latach 50 – tych obiekt przejęło PTTK i do dziś służy turystom w miarę swych skromnych możliwości.⁹

Po więcej informacji o schronisku zapraszam na poniższe strony:
https://lubon.pttk.pl/o_nas.php (historia schroniska)
https://lubon.pttk.pl/npm.htm (rozmowa z gospodarzem schroniska przeprowadzona przez Kubę Terakowskiego z którym nie raz miałam przyjemność na Marszonach i Zimakach)
https://lubon.pttk.pl/ (strona www schroniska)

PODSUMOWANIE:
Szlak niebieski z Naprawy to najdłuższa i najwygodniejsza trasa na Luboń Wielki przez malowniczą Polanę Surówki z jej bogatą historią i pięknymi widokami na cały grzbiet Tatr. Zarezerwujcie sobie sporo czasu na jej zwiedzanie i pobyt w schronisku na Luboniu Wielkim.

PRZYPISY: